De wormenbak is een specifiek composteringssysteem ontwikkeld voor de mensen die zelf hun keukenafval willen composteren en niet over een tuin beschikken. Het systeem is zeer delicaat, in slechte omstandigheden kunnen de wormen immers niet in de grond kruipen. Hierdoor komt het slechts voor een klein percentage van de absoluut overtuigde burgers in aanmerking. Compostmeesters die ervaring hebben met een wormenbak, spreken over het percolaat als ‘een wondermiddel’ voor de plantjes. Meermaals rijst dan ook de vraag: Wat zit er nu eigenlijk in dat percolaat? De meeste groenten en fruit bestaan grotendeels uit water en wanneer deze verteren komt het celvocht vrij, samen met de voedingselementen die deze planten onder de vorm van zouten hebben opgenomen. We deden een detailonderzoek van de percolaatsamenstelling, en wat blijkt:

• Het percolaat bevat een zeer hoog zoutgehalte.
• De pH ligt tussen 7.5 en 8.
• Het chloridengehalte ligt niet echt hoog.
• Het stikstofgehalte ligt vrij laag, net als het sulfaat- en natriumgehalte
• Voor fosfaat is het gehalte in het verdunde percolaat erg laag.
• Het kaliumgehalte is dan weer ongeveer gelijk aan een standaard, vloeibare meststof.
• Zowel de hoeveelheid calcium als magnesium liggen hoog. Als we de bemestingswaarde van dit percolaat willen aantonen, moeten we ook de werking van de voedings-stoffen begrijpen.

Er bestaat een manier om het percolaat van een compostvat op te vangen. Op die manier ‘oogst’ men iedere week 5 liter zuiver percolaat. Plaat het compostvat op een autoband van een vrachtwagen, waarbij je in het midden een verhoging afgedekt met plastiek, waardoor het percolaat in de binnenkant van de band loopt. In de zijkant van de band wordt vervolgens een gat geboord. Onder de band wordt vervolgens een gleuf gemaakt waarin een plastic bidon van 5 liter staat die kan vol lopen met goede percolaat.

Etienne Van Laere,
compostmeester in Zomergem

Nvdr: Door de inhoud van het compostvat geregeld te beluchten (met de beluchtingsstok) en door tegelijk voldoende structuurmateriaal toe te dienen, kan men er ook voor zorgen dat de inhoud van het vat voldoende droog blijft, zodat er geen percolaat onderaan uit het vat vloeit.

In sommige regio's in Vlaanderen kan je compostbakken aankopen bij de gemeente. In andere regio's behelpen de meeste compostmeesters zich met afgedankte paletten.
Omdat deze paletten geen lang leven beschoren zijn, ging Compostmeester Willy Keymeulen uit Aalst zelf aan de slag.

Hoe hij te werk ging, lees je stap voor stap in bijgevoegd document.

In 2004 deed Vlaco vzw een gezamenlijke aankoop van compostthermometers. Bij een aantal gebruikers blokkeerde de wijzer. We gingen te rade bij de leverancier die benadrukte dat het hier een meettoestel betreft dat met de nodige zorg moet behandeld worden.
Neem je thermometer na gebruik steeds uit de compost en bewaar hem op een droge plaats.
Voorkom dat water langs het ruitje binnensijpelt.
Verwijder zonodig het glaasje om het water er te laten uitlopen en het raderwerk te laten drogen.

Onlangs heeft het ganzenhof, de educatieve bio-boerderij van vzw Feniks, er een tuintje op werkhoogte bij. Rolstoelgebruikers, mensen die niet meer kunnen (of willen) bukken of mensen met rugklachten, kunnen terug naar hartelust het tuinieren beoefenen.
Wil je zelf aan de slag, laat je fantasie de vrije loop en werk af naar eigen smaak (klimop, betonplaat, houtrestjes, ...). Je kan nu terug kruiden, groenten of bloemen kweken.


Beschrijving van het ontwerptuintje van de afbeelding:
draadgaas 60 cm diep, 70cm hoog, 100 cm breed; in de hoeken stokken voor de stabiliteit
binnenbekleding: karton (gaat tot 5 jaar mee doordat het aan de buitenkant steeds droog is)
opvulling van onder naar boven:
grof snoeihout, takken
halfverteerde compost
laag van 20 cm rijpe compost

Zeker een experiment waard! Hoge opbrengst zonder rugpijn.

Jozef Verplaetse
Compostmeester Kortrijk

In het kort: als je een heuvelbed aanlegt, graaf je organisch materiaal in. Daarbovenop leg je een laag aarde om op te telen.
Vroeger werd deze methode veel gebruikt in onder meer Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en de Scandinavische landen. Door de moderne landbouw is deze werkwijze bijna volledig in onbruik geraakt. Maar voor sommige ecologische tuiniers is deze methode nog springlevend! Zij hebben immers compost nodig om hun bodem het nodige leven en levenskracht te geven. René vertelt over zijn ervaringen met heuvelbedden.

Probleem:

Iedereen die zelf composteert, heeft in de keuken wel een klein emmertje staan om groente- en fruitresten te verzamelen. Soms vergeet je dit emmertje tijdig te legen (of je hebt geen zin of het regent, ...) en dan ontstaat er onderin vocht met de bijhorende stank. Na het legen moet het emmertje schoongemaakt worden ivm de stank.

Gouden tip:

In het emmertje doe je onmiddellijk na het legen een laagje houtsnippers (2-tal cm is ruim voldoende). Als er vocht ontstaat, dan wordt dat door de snippers geabsorbeerd. Hierdoor hoef je ook geen snippers meer toe te voegen aan het compostvat, aangezien die al in de juiste verhouding in het emmertje zijn. Kortom:

• geen stank meer
• altijd een proper emmertje
• goede mengverhouding snippers / GF

In de praktijk blijkt het keukenemmertje geen problemen meer op te leveren! Eén of twee maal per week legen blijft toch wel een minimum.

Jozef Verplaetse
Compostmeester Kortrijk

Een leuk experiment om in scholen te tonen.

* Neem een grote glazen mayonaisepot,
* Doe onderin een verhoogd dekseltje of iets dergelijks (opdat de wormpjes later niet verdrinken in het percolaat),
* Doe wat uitgewerkte compost of bruin(grof) en groen materiaal onderin
* Hierboven wat keukenafval en/of afwisselend groen en bruin materiaal.
* Doe een aantal compostwormen er bovenop,
* Sluit de pot af met een geperforeerd deksel,
* Trek een zwarte kous over de pot, voor verduistering.
* Plaats de fles bij kamertemperatuur en geef regelmatig voedsel bij.
Na verloop van tijd zal je zien dat er wormencompost gevormd is.

Marie-José Neve
Compostmeester Stekene

Bewaar het netje van uien of aardappelen en doe er houtsnippers in.
Leg dit op de inhoud van je wormenbak. Zo houd je de fruitvliegjes weg en bied je een schuilplaats voor de wormen als het hen te warm wordt.

Roland Peeters
Compostmeester Herselt